Khá nhiều người chưa nắm được Con hến là con gì? Con hến sống ở đâu? Dưới đây là giải đáp của Thế giới động vật gửi dành cho các bạn.
1. Con hến là con gì?
Hến (Danh pháp khoa học: Corbiculidae) là một họ gồm các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ thuộc bộ Veneroida, có vỏ cứng hình tròn, sống ở vùng nước lợ (cửa sông) và nước ngọt.
Hến chỉ nhỉnh hơn đầu ngón tay út, có vỏ hình bầu dục hay tam giác, có khi gần tròn, cân đối, phồng to và dày. Vùng đỉnh vỏ nhô cao. Phần đầu và đuôi gần bằng nhau. Cạnh trước và sau đều tròn, cạnh bụng cong nhiều hơn. Mặt ngoài vỏ nhẵn và bóng, màu vàng xanh hay vàng đen. Mặt trong màu trắng hay xám. Hến sinh sản bằng cách thả ấu trùng đã nở bên trong vỏ. vào các vùng nước quanh nơi sinh sống. Sự thụ tinh xảy ra bên trong vỏ
Ở Việt Nam, màu sắc của hến cũng có khác nhau. Lúc ở rạch vỏ màu sáng, xuống sông có sậm hơn, đến khi lên cồn lại chuyển màu xanh óng ánh như màu thép. Khi vỏ hến chuyển sang hơi vàng đôi chút là lúc này vỏ mỏng mà ruột mập và trắng.[1]
Hến là một thực phẩm chứa nhiều vitamin B12 và sắt, rất tốt cho những người thiếu máu, nó cũng ít chất béo, ít cholesterol và nhiều axit béo omega-3 thích hợp cho người bệnh tim mạch. Thành phần dinh dưỡng trong 100g thịt hến có 12,77g chất đạm, 13,9 mg chất sắt, 0,245 mg chất đồng...
Tại Việt Nam có 4 loài thường gặp là Corbicula baudoni, C.moreletiana, C. bocurti và C. cyreniformis. Hến vốn sinh ra từ rạch, lớn lên một tí là ra sông, khi trưởng thành thì sống ở vùng cồn. Lúc hến sống được bên cồn là rất mập, trắng lại tròn, nên rất ngon. Từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch, nước sông cạn, con hến cũng sinh sôi nảy nở sau một mùa mưa (ở Quảng Nam) Hến có quanh năm, nhưng "rộ mùa" chủ yếu từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch. Tháng 3, mùa nước sông cạn, con hến qua một mùa mưa cũng sinh sôi nảy nở nhiều[2]
2. Con hến sống ở đâu?
Loài hến sinh sống ở vùng nước ngọt, nước lợ, hạ lưu những khúc sông sắp đổ ra biển, nơi giao thoa, chịu tác động của mực nước biển lúc thủy triều dâng. Hàng năm, trên các con sông Thạch Hãn, sông Hiếu, môi trường nước lợ tồn tại từ 8 - 9 tháng trong mùa khô; khi mùa mưa đến, trên những đoạn sông đó nước lũ đã làm mất đi môi trường nước lợ để loài hến có thể sinh sôi, nảy nở.
Hến là loại động vật thân mềm, vỏ mỏng, tròn dẹp, gồm hai mảnh khép mở, sống trong môi trường nước ngọt ở các con sông. Chắt chắt hình thức giống hến nhưng cỡ kích thì nhỏ hơn nhiều chỉ bằng phân nửa hoặc phần ba thân hến, chúng sinh sống ở môi trường nước lợ, sinh sôi nảy nở tập trung ở những bãi cát dưới đáy sông, có nước chảy xiết, ít lắng đọng bùn.
Ở Quảng Trị, một số làng sống quanh lưu vực các con sông Thạch Hãn, sông Hiếu vẫn đang tồn tại nghề cào hến như: làng Giang Hến (thị trấn Ái Tử), An Lợi, Trung Yên, Gia Độ (Triệu Độ), Ðông Hà, Ðiếu Ngao, Lạng Phước, Lập Thạch, Vĩnh Phước, Ðại Áng (Đông Hà), Mai Xá (Gio Linh)...
Cào hến/chắt chắt ban đầu là nghề phụ, nhưng khi sản phẩm làm ra đáp ứng thừa thải trong gia đình, thôn xóm, họ bán ra ở các chợ Hôm, chợ Mai khắp các địa phương trong vùng, dần dần sản phẩm của nghề này được nhiều người biết đến và làng nghề được hình thành. Hiện nay, do tác động từ nhiều phía, cũng như sự biến đổi về nghề nghiệp và cuộc sống nội tại của mỗi cộng đồng làng xã nên các làng làm nghề cào hến hiện còn không nhiều.
Phương tiện đánh bắt chủ yếu là cái cào được đan bằng tre (hình dáng như cái dũi cá trên đồng), có gắn chiếc cán bằng tre dùng tay để cào thì gọi là cào cạy, có gắn thêm sợi dây kéo phụ quàng ngang qua lưng thì gọi là cào lưng, thường dùng cho phụ nữ và công cụ hỗ trợ là thanh gỗ tròn, nặng, dài khoảng 1,5 đến 2m gọi là mục gỗ. Công cụ này sử dụng cho người cào ở những nơi có mực nước sâu, mục đích để dìm người xuống không cho nổi lên trong một thời gian nhất định, thường dùng cho đàn ông.
Về cách cào, phổ biến bốn cách sau: Cào cạn độ sâu từ 0,5m - 1,3m. Cào dấn vai độ sâu từ 1,3m - 1,5m. Ở độ sâu này người cào phải sử dụng mục gỗ. Cào lặn mực nước lút đầu người lúc này mục gỗ được người cào đỡ trên tay. Cào chích độ sâu từ 2m - 3m, lúc này mục gỗ phải có cán.
Với những công cụ này thì các cách cào đều phải kéo giật lùi, ngược dòng nước chảy, lúc thuỷ triều rút họ cào ngược lên và khi thuỷ triều dâng họ quay ngược lại. Ở nhiều độ sâu khác nhau, trên những khúc sông nước trong xanh này, những người có "nghề" sẽ chọn đúng chỗ con hến, chắt chắt quần tụ, sinh sôi nảy nở. Đặt cây cào xuống đáy cát, cát lọt qua kẻ hở của cào nhờ con nước chảy, con hến vướng lại trong cào, tích cóp từng mẻ, năm đến bảy lạng, có khi cả cân, đổ lên chiếc thuyền nan (chiếc nôốc, tròng hoặc ghe). Cào hến không kể ngày đêm, phó mặc cho trên đầu mưa phùn gió bấc hay gió Lào nắng nóng cháy da, cháy tóc, người cào hến vẫn âm thầm lặng lẽ ngụp lặn dưới dòng nước để mưu sinh.
Sau khi cào được hến đến công đoạn luộc hến, đãi để tách ruột hến ra khỏi vỏ. Đây là công đoạn đòi hỏi sự khéo léo, nhẫn nại của người phụ nữ, bởi thành quả của cả một chuyến ngược sông phụ thuộc vào việc có lấy được hết mặt hến ra khỏi vỏ hay không. Tất cả các bộ phận của hến đều kiếm ra tiền. Ruột hến, nước hến, chắt chắt đem bán ở chợ sử dụng làm thức ăn gia đình, còn vỏ hến thì bán cho một số lò ở các địa phương khác nấu vôi sử dụng trong ăn trầu và chăn nuôi vịt đàn… Ngoài ra, mặt hến còn là nguồn thức ăn tuyệt hảo phục vụ cho việc nuôi tôm.
Thu nhập của một hộ gia đình làm nghề cào hến không cao, trung bình khoảng từ 100 đến 200 nghìn đồng một này. Hiện nay, một số hộ gia đình sử dụng đò máy, cào thay bằng lưới thì số lượng hến được đánh bắt nhiều hơn, thu nhập nhiều hơn. Tuy nhiên, với nhiều lý do khác nhau đã làm cho môi trường sinh sống của con hến bị thu hẹp dần dẫn đến nhiều người dân, nhiều ngôi làng đã bỏ nghề cào hến để chuyển đổi sang những nghề mới có thu nhập cao hơn.
Sinh sống quanh lưu vực các con sông, ngoài việc chịu sự thiệt hại trong mùa mưa, lũ lụt cũng đã mang lại phù sa bồi đắp cho những bãi bồi thêm màu mỡ. Tận dụng nguồn lợi thiên nhiên ban tặng, người dân hai bên bờ của các con sông này canh tác hoa màu, mang lại nguồn thu nhập đáng kể. Và kết hợp những thứ đó lại, người dân đã sáng tạo ra món ăn dân dã, đậm chất Quảng Trị - món ăn canh chắt chắt bắp rang. Trong những bữa cơm đạm bạc của người dân quê Quảng Trị, luôn xuất hiện món canh hến, chắt chắt, nó như ăn sâu trong tiềm thức của những người dân quê và cả những người con xa xứ. Mỗi khi đi xa, không người nào lại không nhớ món ăn đơn sơ mà chứa đựng nhiều tình cảm, công sức của bà, của mẹ. Nó như gắn với cuộc sống của từng con người, từ cái cơ cực, cái vất vả để lớn lên và trưởng thành, để mỗi khi nhớ về quê hương họ lại nhớ đến món ăn bình dân của quê nhà.
Trên đây Thế giới động vật đã giới thiệu Con hến là con gì? Con hến sống ở đâu? Comment ngay ý kiến!
إرسال تعليق